روش تولید قوطی فلزی

آنچه در ساخت قوطی مورد نیاز است شامل موارد زیر می باشد.

روش تولید قوطی فلزی - Metal Can Production

1. ورق حلب :
ورق بسیار نازك آهنی است كه چنانچه با قلع روكش شده باشد Tin plate واگر فاقد قلع باشد TFS (Tin Free Steel) نامیده می شود.

سه نوع فولاد بدون قلع مورد استفاده قرار می گیرد كه عبارتند از :
الف) فولاد روئین شده بصورت شیمیایی (Chemically Passivated Steel) كه روی سطح خود یك لایه فسفات – كرومات دارد.
ب) فولاد پوشش شده با كروم یا یك لایه اكسید كروم.
پ) فولاد پوشش شده با آلومینیوم كه دارای بعضی مشكلات در كشش ، جوشكاری و اتصالات می باشد.

باید توجه داشت كه ورق تین پلیت علاوه بر ایجاد یك پوشش محافظتی در روی فولاد، نقشی كاتدی داشته و امكان اكسیداسیون نقاط پوشش نشده یا مكان هایی كه بصورت سوزنی فاقد پوشش می باشند را به حداقل می رساند. این پوشش قلعی از حل شدن آهن در برخی نوشیدنی ها كه قادرند طعم نامطلوب آهن را به خود بگیرند جلوگیری می كند. ورق بدون قلع (TFS) این مزیت را نداشته وبرای محافظت از سطح فولاد نیازمند پوشش كامل است ولی درعوض چسبندگی لعابها و لاكها به آن، بهتر از ورق تین پلیت می باشد.
در ایران مصرف این ورق محدود و آن هم برای ساخت سروكف قوطی استفاده می شود ولی طبق آزمایشات انجام شده در موسسه استاندارد استفاده ازآن با پوشش لاك مناسب برای تولید قوطی كششی مناسبتر است.

نظر به اینكه كیفیت ورق مصرفی در قوطی غذایی بسیار مهم است می بایست در انتخاب آن دقت شود كه مهمترین شاخصه های آن عبارتند از :

روش تولید قوطی فلزی - Metal Can Production

I - نوع فولاد
ورق فولادی ازنظرآلیاژی تقسیمات متنوعی دارد و مهمترین انواع ورق فولادی مصرفی در صنعت قوطی سازی و ظروف فلزی عبارتند از :
1- نوع MR : این نوع فولاد دارای مقاومت خوبی در برابر خورندگی (Corrosion) بوده و ناخالصی در آن به حداقل رسیده است. برای مصارف عمومی از این نوع ورق استفاده می شود.
2- نوع L : برای بسته بندی محصولات غذایی خورنده بكار می رود.  در این نوع فولاد سایر عناصر نظیر فسفر ، سیلیكون ، نیكل ، كرم ومس به حداقل مقدار محدود می باشد.
3- نوع MC : در این نوع فولاد مقادیر بیشتری از فسفر نسبت به فولاد  Lوجود دارد.
4- نوع D : این نوع كه در اثر گذشت زمان نیز خصوصیات خود را حفظ می كند (Non Aging) توسط آلومینیوم آرام شده است (Aluminium Killed) و به منظور بهبود خصوصیات كشش پذیری پروسس می شود.
 ضمنا باید توجه داشت كه ورقهای نوع (Single Reduced) SR دارای سختی كمتر و مقاومت بیشتر و ورقهای نوع  DR (Double Reduced) دارای سختی بیشتر و ضخامت كمتر می باشند.

II - ضخامت (Thickness)
در ساخت قوطی وحلب فلزی معمولا از ورقهای حلب به ضخامت 18/0 تا 32/0 میلیمتر استفاده می شود . البته در خطوط مدرن مجهز به بیدر ( خط انداز ) از ورقهای نازکتر به ضخامت 16/0 میلیمتر نیز استفاده می شود.

III - یكنواختی (Monotony)
کلیه سطوح ورق حلب می بایست كاملا یكنواخت باشد.

IV - پوشش قلع (Tin Coating)
سطح ورق می بایستی با روش های بسیار دقیق قلع اندود گردد. میزان پوشش قلع بسته به مورد مصرف ورق متفاوت است.
حداقل استاندارد اندود قلع در هر روی ورق برای تولید قوطی در سیستم متریك gr/m 8/2 و حداكثر2/11 gr/m و در سیستم اینچی حداقل LBS 25/0 و حداکثر LBS1 می باشد.
مناسب ترین و اقتصادی ترین پوشش قلع جهت ورق حلب برای ساخت قوطی كمپوت و كنسرو  gr/m8/2/6/5 و یا معادل آن در سیستم اینچی می باشد.

V - سختی (Temper)
میزان سختی مورد نیاز ورق بسته به سیستم تولید قوطی متفاوت است، مثلا در خطوط قوطی سازی با سیستم اروپایی از ورق T3 و با سیستم آمریكائی از ورق T5 استفاده می شود. ضمنا ماشین آلات قوطی سازی در ایران كلا سیستم اروپایی است. لذا به ایران ورق حلب با سختی (T3) وارد می شود.

روش تولید قوطی فلزی - Metal Can Production

2. سیم مسی :
مفتولی است مسی با خلوص بالا به قطر 38/1 یا 5/1 میلیمتركه در سیستم درز جوش مورد استفاده قرار می گیرد.

3. لحیم :
آلیاژی است از سرب و روی كه جهت دوخت بدنه قوطی مورد استفاده قرار می گیرد.

4. مایع لاستیك :
به منظور جلوگیری از نشت محتوی از درون قوطی از موادی موسوم به مایع لاستیك استفاده می شود. جنس مایع لاستیك با توجه به نوع محتوی قوطی تعیین می گردد و مواد متداولی كه بدین منظور استفاده می شوند شامل لاتكس، لاستیك مصنوعی و پلاستیك های نرم می باشد. این پوشش معمولا دور كف و یا درب قوطی قرار می گیرد.

مواد لازم جهت پوشش قوطی

درصورت لزوم جهت پوشش داخل و یا خارج قوطی (بسته به مورد) از مواد ذیل استفاده می شود :

1. لاك (Laquer)
نظر به اینكه بسیاری از موادی كه دربسته های فلزی بسته بندی می شوند بسیار فعال بوده و در مدت زمان كوتاهی با بسته ها واكنش نشان می دهند و سبب خوردگی می گردند، لذا با قراردادن یك لایه نازك بین بسته و محصول مانع این كار می شوند. بدیهی است این لایه برای محصولات مختلف متفاوت است تا از تركیب احتمالی محصول با لایه محافظ، جلوگیری گردد. لاك مصرفی جهت قوطی های مواد غذایی عبارتست از محلول رزین یا تركیبی از رزین و روغن های خشك شونده در حلال های فرار شیمیایی كه پس از پختن به صورت لایه ای سخت بر روی ورق باقی می ماند.

لاك از نظر كاربرد به دو گروه تقسیم می گردد :
I - لاك خارجی : جهت حفاظت قوطی از زنگ زدگی در مناطق مرطوب و یا برای تزئین بكار می رود.
II - لاك داخلی : این نوع لاك به منظور جلوگیری از بروز واكنش شیمیایی بین محتوی و فلز می باشد كه بسته به نوع محتوی دارای ویژگی های مختلفی است.

متداول ترین لاك های مصرفی در ایران به شرح زیر می باشند :
الف) لاك سفید (White Lacquer) : این لاك با پایه های مختلف شیمیایی تولید می گردد و دارای مقاومت زیاد در مقابل مواد با خورندگی بالا مانند رب گوجه فرنگی می باشد.
ب) لاك آلومینیوم پیگمنت (Aluminium Pigment Laquer) : بطور كلی برای پوشش سطح داخلی قوطی مواد گوشتی و تن ماهی (مواد پروتئینی) از این نوع لاك كه به رنگ خاكستری است استفاده می شود.
پ) لاك بژ (Beig Laquer) : این لاك دارای مقاومت خوب در مقابل مواد با خورندگی بالاست.

روش تولید قوطی فلزی - Metal Can Production

2. پودر درز جوش :
در اثر جوشكاری درز قوطی در سیستم (Seam Welding) روكش قلع روی ورق از بین می رود و فلز در موضع مذكور ضعیف می گردد. این محل با پودری كه پس از پخت بصورت نواری روی آن را می پوشاند پوشش داده می شود. پودر انتخابی می بایستی با لاك نشانده شده روی ورق هم خانواده باشد تا كشش مولكولی مناسبی فراهم گردد.

3. تینر (Tiner) :
از آن به عنوان یك حلال استفاده می شود و فرمول آن می بایست با لاك مربوطه هماهنگی داشته باشد.

4. مركب (Ink) :
از آن جهت چاپ روی قوطی استفاده می شود.

Register

You need to enable user registration from User Manager/Options in the backend of Joomla before this module will activate.